Przerośnięty migdał – objawy, przyczyny, leczenie. Jak wyleczyć przerośnięty migdał?

Przerośnięty migdał to trwale powiększone skupisko tkanki chłonnej w gardle. Problem dotyczy migdałków podniebiennych, migdałka gardłowego albo wszystkich trzech naraz. Migdałki podniebienne widzisz w lustrze po otwarciu ust. Migdałek gardłowy, nazywany trzecim, leży wyżej, za jamą nosa. Pacjenci trafiają do nas zwykle z jednym zdaniem: „chrapię i ciągle mam zatkany nos”. Rodzice mówią podobnie o dzieciach. Jak wyleczyć przerośnięty migdałek? Odpowiedź zależy od przyczyny i stopnia przerostu, dlatego zaczynamy od diagnostyki.

Przerośnięty migdał – objawy

Przerośnięty migdał objawia się utrudnionym oddychaniem, chrapaniem, niewyraźną mową i kłopotami z połykaniem. Wszystkie te dolegliwości mają wspólne źródło: powiększona tkanka zwęża drogę oddechową. Powietrze przepływa wtedy przez gardło z oporem. Opór wprawia w drgania podniebienie miękkie i stąd bierze się chrapanie. W nocy mięśnie gardła wiotczeją, a zwężenie się pogłębia. Pojawiają się wtedy przerwy w oddychaniu, czyli obturacyjny bezdech senny. Każda przerwa wybudza mózg na krótką chwilę. Sen staje się płytki, więc rano budzisz się zmęczony mimo pełnej nocy w łóżku.

Objawy zależą od tego, który migdałek urósł. Przerost migdałków podniebiennych daje uczucie przeszkody w gardle i mowę „kluskowatą”. Większe kęsy przechodzą z trudem. Dochodzi do tego nieprzyjemny zapach z ust. W kryptach, czyli zagłębieniach migdałków, zalegają resztki pokarmu i złuszczony nabłonek. Bakterie rozkładają tę treść i uwalniają związki siarki. Przerost migdałka gardłowego blokuje nos od tyłu. Oddychasz wtedy przez usta, a głos brzmi nosowo. Ten sam migdałek zamyka ujścia trąbek słuchowych. Trąbka słuchowa to kanał wyrównujący ciśnienie w uchu środkowym. Zamknięta trąbka przestaje wentylować ucho i za błoną bębenkową zbiera się płyn. Skutkiem jest uczucie zatkanego ucha i gorszy słuch.

Jeden objaw traktujemy osobno. Jednostronne powiększenie migdałka u osoby dorosłej zawsze wymaga pilnej oceny laryngologa. Asymetria nie musi oznaczać nowotworu. Rozstrzyga to dopiero badanie i ocena histopatologiczna, czyli analiza wycinka tkanki pod mikroskopem.

Przerośnięty migdał – przyczyny

Przerośnięty migdał powstaje najczęściej wskutek nawracających infekcji górnych dróg oddechowych. Migdałki są częścią układu odpornościowego i jako pierwsze stykają się z wirusami i bakteriami. Każdy kontakt z drobnoustrojem pobudza tkankę chłonną do namnażania limfocytów, czyli komórek odpornościowych. Więcej komórek to większa objętość migdałka. Po pojedynczej infekcji tkanka wraca do wyjściowego rozmiaru. Przy częstych infekcjach nie zdąży się obkurczyć i przerost się utrwala. Nawracające anginy ropne zostawiają dodatkowo blizny w migdałkach podniebiennych.

Drugą przyczyną jest alergia wziewna. Alergen wywołuje przewlekły stan zapalny błony śluzowej nosa i gardła. Tkanka chłonna reaguje na ten stan tak samo jak na infekcję: rośnie. Podobnie działa refluks krtaniowo-gardłowy, czyli cofanie się treści żołądkowej aż do gardła. Kwaśna treść drażni śluzówkę i podtrzymuje zapalenie. Do listy dopisujemy dym tytoniowy, także wdychany biernie.

U dorosłych przyczyn szukamy szerzej. Migdałek gardłowy zanika zwykle w okresie dojrzewania, dlatego jego obecność u dorosłego wymaga wyjaśnienia. Sam rozmiar nie jest jednak chorobą. Duże migdałki podniebienne bez dolegliwości zostawiamy w spokoju i jedynie je obserwujemy.

Przerośnięty migdał – leczenie

Leczenie przerośniętego migdałka przebiega w trzech krokach: diagnostyka endoskopowa, leczenie zachowawcze i zabieg przy braku poprawy. Kolejność ma znaczenie, bo o metodzie decyduje stopień przerostu i nasilenie objawów. Migdałki podniebienne oceniamy w czterostopniowej skali Brodsky’ego. Skala opisuje, jaką część szerokości gardła zajmuje tkanka migdałków. Migdałka gardłowego nie widać przez usta. Do jego oceny służy badanie endoskopowe, czyli wprowadzenie cienkiej kamery przez nos. W ENT Care obraz z kamery oglądasz na monitorze razem z lekarzem.

Leczenie zachowawcze opiera się na glikokortykosteroidach donosowych. To leki przeciwzapalne w formie aerozolu do nosa. Zmniejszają obrzęk tkanki chłonnej i poprawiają drożność nosa. Przy alergii dodajemy leki przeciwhistaminowe. Efekt oceniamy po kilku tygodniach regularnego stosowania.

Zabieg proponujemy, gdy leki nie przywracają swobodnego oddychania. U dorosłych jest to najczęściej tonsillektomia, czyli całkowite usunięcie migdałków podniebiennych. Wskazaniem są bezdechy senne, nawracające anginy, przebyty ropień okołomigdałkowy i asymetria migdałków. Operacje wykonujemy w znieczuleniu ogólnym we wrocławskich szpitalach Medpoint, Orthos i CHIDE. Pacjent zostaje na oddziale przez dobę.

Gojenie po usunięciu migdałków trwa około dwóch tygodni. Gardło pokrywa się wtedy białym nalotem. To włóknik, czyli naturalny opatrunek rany, a nie objaw zakażenia. Przez ten czas jesz chłodne, papkowate posiłki i unikasz wysiłku. Wysiłek podnosi ciśnienie krwi i zwiększa ryzyko krwawienia z gojącej się rany.

Skuteczne sposoby na przerośnięty migdał

Skuteczne sposoby na przerośnięty migdał to te, które usuwają przyczynę przerostu albo sam nadmiar tkanki. Do pierwszej grupy należą: leczenie alergii, donosowy glikokortykosteroid, leczenie refluksu i rezygnacja z palenia.

Do drugiej grupy należy zabieg operacyjny. Pacjenci pytają nas często, jak wyleczyć przerośnięty migdałek domowymi metodami. Odpowiadamy wprost: domowe metody łagodzą objawy, ale nie zmniejszają tkanki chłonnej.

Z domowych metod realnie pomaga płukanie nosa roztworem soli. Sól wypłukuje wydzielinę i alergeny z powierzchni śluzówki. Mniej zalegającej wydzieliny to słabszy bodziec zapalny dla migdałka. Pomaga też nawilżanie powietrza w sypialni i spanie z uniesionym wezgłowiem. Płukanki ziołowe, tabletki do ssania i preparaty „na odporność” nie cofają przerostu. Antybiotyk również go nie cofa. Antybiotyk leczy ostre zakażenie bakteryjne, a przerost jest następstwem przewlekłego pobudzenia tkanki.

Granicę leczenia zachowawczego wyznacza kontrolna endoskopia. Typowy scenariusz z naszego gabinetu wygląda tak: pacjent stosuje aerozol donosowy przez trzy miesiące i wraca na kontrolę. Jeśli migdałek się obkurczył, a chrapanie ustąpiło, zostajemy przy lekach. Jeśli obraz się nie zmienił, dalsze czekanie nie ma sensu.

Przerośnięte migdałki u dziecka

Przerośnięte migdałki u dziecka poznasz po stale otwartej buzi, chrapaniu i niespokojnym śnie. U dzieci przerost dotyczy najczęściej migdałka gardłowego i jest po części zjawiskiem fizjologicznym. W wieku przedszkolnym układ odpornościowy uczy się rozpoznawać drobnoustroje. Tkanka chłonna pracuje wtedy najintensywniej i osiąga największe rozmiary. Nosogardło dziecka jest przy tym małe. Nawet umiarkowany przerost zamyka więc dużą część jego światła.

Skutki widać w ciągu dnia. Dziecko po źle przespanej nocy jest rozdrażnione i ma kłopot z koncentracją. Rodzice często biorą te objawy za nadpobudliwość. Słyszymy też w gabinecie: „ciągle prosi o powtórzenie” albo „podgłaśnia bajki”. To sygnał wysiękowego zapalenia ucha, czyli płynu zalegającego za błoną bębenkową. Płyn tłumi dźwięki i dziecko słyszy jak przez watę. Długotrwały niedosłuch opóźnia rozwój mowy.

Przewlekłe oddychanie przez usta zmienia także rozwój twarzy. Język leży nisko i nie modeluje podniebienia. Podniebienie rośnie wąskie i wysokie, a zgryz się zaburza. Laryngolodzy nazywają ten obraz twarzą adenoidalną. Sam katar w sezonie przedszkolnych infekcji nie wystarcza do rozpoznania. Przerośnięte migdałki u dziecka podejrzewamy, gdy objawy trwają także między infekcjami.

Przerośnięte migdałki u dziecka – leczenie

Przerośnięte migdałki u dziecka leczymy najpierw lekami, a zabieg rozważamy po kilku miesiącach bez poprawy. Pierwszym krokiem jest wizyta u laryngologa dziecięcego z fiberoskopią. Fiberoskop to giętki endoskop o średnicy dopasowanej do nosa dziecka. Badanie trwa kilkadziesiąt sekund i nie wymaga znieczulenia ogólnego. Podczas tej samej wizyty wykonujemy tympanometrię. To badanie sprawdza ruchomość błony bębenkowej i wykrywa płyn w uchu środkowym.

Leczenie zachowawcze polega na podawaniu glikokortykosteroidu donosowego przez około trzy miesiące. Przy alergii dochodzi lek przeciwhistaminowy. U części dzieci migdałek obkurcza się wyraźnie i objawy ustępują. Czas też działa na korzyść, bo migdałek gardłowy z wiekiem zanika.

Zabiegu nie odkładamy w trzech sytuacjach.

1. Pierwsza to bezdechy senne.
2. Druga to utrwalony niedosłuch z płynem w uszach.
3. Trzecia to przerost zamykający niemal całe nosogardło.

Wykonujemy wtedy adenotomię, czyli usunięcie migdałka gardłowego. Przy dużych migdałkach podniebiennych wybieramy adenotonsillotomię. Chirurg usuwa wtedy trzeci migdałek i przycina migdałki podniebienne, bez ich całkowitego wycinania.

Chrapanie, zatkany nos albo otwarta buzia u dziecka trwają dłużej niż kilka tygodni? Skontaktuj się z rejestracją ENT Care i umów się na konsultację.

Umów wizytę online przez ZnanyLekarz