Angina ropna – objawy, przyczyny, leczenie. Co na anginę ropną?

Angina ropna to ostre bakteryjne zapalenie migdałków podniebiennych. Zaczyna się nagle i od razu mocno: wysoka gorączka, silny ból gardła, kłopot z przełknięciem własnej śliny. Pacjenci trafiają do nas z jednym pytaniem: czy to zwykłe przeziębienie, czy coś, co wymaga antybiotyku. Poniżej opisujemy, jak rozpoznać anginę ropną, skąd się bierze i jak wygląda jej leczenie.

Angina ropna – co to jest?

Angina ropna to zapalenie migdałków podniebiennych wywołane przez bakterie, najczęściej przez paciorkowca beta-hemolizującego grupy A. Bakteria osiedla się w kryptach migdałka. Krypty to głębokie zagłębienia w tkance migdałkowej, w których gromadzi się wydzielina ropna.

Nazwa „ropna” opisuje obraz gardła, nie ciężkość choroby. Ropne czopy widoczne na migdałkach to nagromadzone bakterie, złuszczony nabłonek i komórki odpornościowe.

Chorują dzieci i dorośli, choć szczyt zachorowań przypada na wiek szkolny. Zakażenia nasilają się jesienią i zimą, w sezonie skupisk i zamkniętych pomieszczeń. U dorosłych angina ropna przebiega zwykle łagodniej, za to częściej daje powikłania miejscowe.

Angina ropna różni się od wirusowego zapalenia gardła przebiegiem. Infekcja wirusowa rozwija się stopniowo i towarzyszy jej katar oraz kaszel. Angina bakteryjna uderza w ciągu kilku godzin, bez kataru. Ta różnica ma znaczenie praktyczne, ponieważ decyduje o włączeniu antybiotyku.

Angina jak wygląda? Gardło i migdałki przy anginie ropnej

Angina jak wygląda w gardle, mówi więcej niż sam ból. Migdałki są powiększone, żywoczerwone i napięte. Na ich powierzchni widać żółtobiałe czopy ropne albo zlewny nalot. Nalot ogranicza się do migdałków i nie przechodzi na podniebienie miękkie.

Węzły chłonne pod kątem żuchwy powiększają się i bolą przy dotknięciu. Język bywa obłożony, a z ust wydobywa się nieprzyjemny zapach. Błona śluzowa gardła wokół migdałków pozostaje zaczerwieniona.

Pewne obrazy wymagają szybkiej weryfikacji u laryngologa. Nalot szarawy, rozlany poza migdałki, jeden migdałek wyraźnie większy od drugiego, przesunięty języczek, szczękościsk. Taki widok sugeruje inne rozpoznanie niż typowa angina ropna, na przykład ropień okołomigdałkowy.

Samodzielna ocena gardła w lustrze ma ograniczoną wartość. Oświetlenie telefonu nie pokazuje bieguna dolnego migdałka ani okolicy nagłośni. Dlatego obraz z badania laryngologicznego bywa inny niż to, co widzisz w domu.

Angina ropna – objawy

Angina ropna objawy daje gwałtowne i łatwe do zauważenia. Gorączka przekracza zwykle 38,5 stopnia i pojawia się nagle. Ból gardła jest silny, jednostajny i nasila się przy przełykaniu.

Ból często promieniuje do ucha po stronie zajętego migdałka. Nie oznacza to zapalenia ucha. Migdałek i ucho środkowe mają wspólne unerwienie czuciowe, dlatego mózg lokalizuje bodziec błędnie.

Do pozostałych dolegliwości należą dreszcze, bóle mięśni i stawów, osłabienie oraz brak apetytu. Mowa staje się niewyraźna, jakby przez zatkane usta. Charakterystyczny jest brak kaszlu i brak kataru.

Objawy narastają w ciągu doby i utrzymują się kilka dni. Po włączeniu antybiotyku gorączka spada szybko, a ból gardła ustępuje wolniej. Nagła poprawa nie oznacza wyleczenia zakażenia.

U dzieci obraz bywa mylący. Dziecko skarży się na ból brzucha, odmawia jedzenia i wymiotuje, a gardło zgłasza dopiero po zapytaniu. Zdarza się, że rodzice szukają przyczyny w układzie pokarmowym.

Wymioty przy anginie – skąd się biorze?

Wymioty przy anginie występują najczęściej u dzieci i wynikają z ogólnej reakcji organizmu na zakażenie paciorkowcowe. Wysoka gorączka drażni ośrodek wymiotny. Toksyny bakteryjne dokładają swoje.

Drugi mechanizm to spływanie ropnej wydzieliny po tylnej ścianie gardła. Wydzielina przedostaje się do żołądka i wywołuje odruch wymiotny. Trzeci powód to towarzyszące zapalenie węzłów chłonnych krezki, które daje ból brzucha przypominający dolegliwości pokarmowe.

Wymioty przy anginie ropnej niosą realne ryzyko odwodnienia. Dziecko ma ból gardła, więc unika picia, a dodatkowo traci płyny. Odwodnienie pogłębia osłabienie i utrudnia zbicie gorączki.

Zgłoś się pilnie, gdy dziecko nie przyjmuje płynów przez kilka godzin, oddaje mało moczu, jest apatyczne lub wymiotuje podany antybiotyk. Ostatnia sytuacja wymaga zmiany drogi podania leku. Decyzję podejmuje lekarz, nie rodzic.

Angina ropna – przyczyny

Angina ropna przyczyny ma bakteryjne i w większości przypadków odpowiada za nią paciorkowiec grupy A. Rzadziej zakażenie wywołują gronkowce, paciorkowce innych grup albo bakterie beztlenowe. Wirusy dają inny obraz kliniczny i nie prowadzą do ropnego zapalenia migdałków.

Zakażenie przenosi się drogą kropelkową. Wystarczy kaszel, kichnięcie albo rozmowa z bliskiej odległości. Do zakażenia dochodzi też przez wspólne sztućce, butelki i szczoteczki do zębów.

Ryzyko rośnie w skupiskach ludzi. Przedszkola, szkoły, akademiki i otwarte przestrzenie biurowe sprzyjają krążeniu bakterii. Częstą przyczyną nawrotów w rodzinie jest nosicielstwo, czyli obecność paciorkowca w gardle osoby bez objawów.

Sprzyjają też czynniki miejscowe. Duże migdałki z głębokimi kryptami zatrzymują wydzielinę. Dym tytoniowy, suche powietrze i przewlekłe zapalenie gardła osłabiają barierę śluzówkową. Przemęczenie i niedobór snu obniżają odporność miejscową.

Angina ropna – rozpoznanie i wymaz z gardła

Rozpoznanie anginy ropnej stawia lekarz na podstawie badania gardła i wywiadu. Ocenia cztery elementy: gorączkę, naloty na migdałkach, tkliwe węzły chłonne szyi i brak kaszlu. Im więcej z nich występuje, tym większe prawdopodobieństwo zakażenia paciorkowcowego.

Potwierdzeniem jest badanie mikrobiologiczne. Szybki test paciorkowcowy wykonuje się z wymazu z migdałków i daje wynik w kilkanaście minut. Posiew z gardła identyfikuje bakterię dokładniej i wskazuje jej wrażliwość na antybiotyki.

Odrębnym problemem jest mononukleoza zakaźna. Daje naloty na migdałkach i wysoką gorączkę, więc bywa brana za anginę ropną. Różnicują ją powiększone węzły chłonne karku, obrzęk powiek i powiększona śledziona. Antybiotyk z grupy aminopenicylin wywołuje wtedy wysypkę, dlatego rozpoznanie ma bezpośredni wpływ na wybór leczenia.

Angina ropna – leczenie

Angina ropna leczenie wymaga antybiotykowe, ponieważ zakażenie paciorkowcowe nie ustępuje samo bez ryzyka powikłań. Lekiem pierwszego wyboru pozostaje penicylina fenoksymetylowa. Przy uczuleniu lekarz dobiera cefalosporynę lub makrolid. Kurację prowadzi się przez pełny zalecony okres, zwykle dziesięć dni. Gorączka spada po dwóch, trzech dobach i wtedy pacjenci najczęściej odstawiają lek. To błąd, który kończy się nawrotem albo powikłaniem. Bakteria zostaje w kryptach, mimo że objawy ustąpiły.

Leczenie objawowe prowadzimy równolegle. Leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe zmniejszają dolegliwości i ułatwiają picie. Odpoczynek w domu przyspiesza powrót do formy. Kontrola po leczeniu dotyczy wybranych pacjentów. Wskazaniem są nawroty, objawy utrzymujące się mimo antybiotyku oraz przebyte powikłania. Rutynowy wymaz kontrolny u osoby bez dolegliwości nie jest potrzebny.

Pacjent przestaje zarażać otoczenie po około dobie skutecznej antybiotykoterapii. Do tego czasu obowiązuje izolacja domowa, osobne naczynia i ręcznik. Po zakończeniu leczenia wymień szczoteczkę do zębów, żeby nie zaszczepić się ponownie własnymi bakteriami.

Angina ropna – co na ból gardła i gorączkę w domu?

Domowe postępowanie przy anginie ropnej wspiera leczenie i nie zastępuje antybiotyku. Podstawą jest nawadnianie. Chłodne płyny, woda, herbata ziołowa o temperaturze pokojowej i rozwodnione soki działają lepiej niż gorące napoje.

Chłód łagodzi ból skuteczniej niż ciepło. Lody, chłodny jogurt, mrożony kisiel obkurczają naczynia i zmniejszają obrzęk migdałków. Ciepłe okłady na szyję nasilają dolegliwości przy ropnym zapaleniu.

Płukanie gardła roztworem soli oczyszcza migdałki z zalegającej wydzieliny. Pastylki do ssania ze środkiem znieczulającym pomagają przed posiłkiem. Dieta powinna być miękka i letnia, bez potraw ostrych, kwaśnych i twardych.

Zadbaj o powietrze w pomieszczeniu. Suche powietrze z ogrzewania nasila pieczenie i utrudnia gojenie śluzówki. Nawilżacz albo miska z wodą przy grzejniku wystarczą.

Kilku rzeczy lepiej nie robić. Nie wyciskaj czopów ropnych z migdałków patyczkiem ani łyżeczką, bo uszkodzisz śluzówkę i pogłębisz zakażenie. Nie sięgaj po antybiotyk pozostały z poprzedniej infekcji. Nie wracaj do pracy ani do szkoły w trakcie gorączki.

Nawracająca angina ropna – kiedy potrzebna operacja migdałków?

Nawracająca angina ropna jest wskazaniem do rozważenia usunięcia migdałków podniebiennych. Kwalifikację rozważamy przy trzech do pięciu epizodach w ciągu roku, wymagających antybiotykoterapii. Przebyty ropień okołomigdałkowy stanowi osobne, mocne wskazanie z powodu wysokiego ryzyka nawrotu.

Powodem takiej decyzji są powikłania odległe. Bakterie bytujące w kryptach migdałkowych mogą zająć zastawki serca, nerki oraz stawy. Migdałek przestaje wtedy chronić i staje się źródłem zakażenia.

W ENT Care tonsillektomię poprzedza konsultacja kwalifikacyjna z badaniem endoskopowym oraz komplet badań przedoperacyjnych. Zabieg przeprowadzamy w znieczuleniu ogólnym w naszych szpitalach partnerskich. Pacjent zostaje na dobę obserwacji, po czym wraca do domu z zaleceniami i terminem kontroli.

Gorączka i silny ból gardła od wczoraj? Nie zwlekaj. Skontaktuj się z rejestracją ENT Care i umów się na pilną konsultację.

Umów wizytę online przez ZnanyLekarz