Ropień okołomigdałowy – objawy, przyczyny, leczenie. Ile trwa leczenie ropnia?

Ropień okołomigdałowy to zbiornik treści ropnej między torebką migdałka podniebiennego a mięśniami gardła. Powstaje najczęściej jako powikłanie anginy. Pacjenci trafiają do nas zwykle z jednym zdaniem: gardło boli mnie po jednej stronie i nie mogę otworzyć ust. Ropnie okołomigdałowe nie cofają się samoistnie i wymagają pilnej konsultacji laryngologicznej.

Ropnie okołomigdałowe – objawy

Najbardziej charakterystycznym objawem ropnia okołomigdałowego jest silny, jednostronny ból gardła ze szczękościskiem. Ból narasta przez kilka dni i staje się nieproporcjonalnie duży w stosunku do obrazu zwykłej anginy. Chorzy przestają przełykać ślinę, ponieważ każdy ruch gardła sprawia dotkliwy ból.

Szczękościsk zasługuje na osobne wyjaśnienie. Naciek zapalny wokół migdałka drażni mięsień skrzydłowy przyśrodkowy, czyli mięsień odpowiadający za zwieranie żuchwy. Mięsień odruchowo się kurczy, więc otwarcie ust zostaje ograniczone do dwóch albo trzech centymetrów. Sam pacjent odbiera to jako zablokowaną szczękę.

Typowy obraz ropnia okołomigdałowego obejmuje kilka objawów występujących razem:

• gorączkę powyżej 38 stopni, dreszcze i wyraźne osłabienie,
• ból promieniujący do ucha po tej samej stronie,
• mowę kluskowatą, jakby chory trzymał w ustach gorący ziemniak,
• ślinotok i nieprzyjemny zapach z ust.

W badaniu gardła widzimy uwypuklone podniebienie miękkie nad migdałkiem. Migdałek jest przesunięty ku linii środkowej, a języczek odchyla się na stronę zdrową. Węzły chłonne szyi po stronie ropnia są powiększone i bolesne przy dotyku.

Jednostronny ból gardła nie zawsze świadczy o ropniu okołomigdałowym. Na wcześniejszym etapie rozwija się naciek okołomigdałowy, czyli zapalny obrzęk tkanek bez uformowanego zbiornika ropy. Objawy wyglądają bardzo podobnie, jednak postępowanie różni się zasadniczo. Granicę wyznacza badanie laryngologiczne wsparte nakłuciem diagnostycznym albo badaniem obrazowym.

Ropnie okołomigdałowe – przyczyny

Ropnie okołomigdałowe powstają najczęściej jako powikłanie ostrego bakteryjnego zapalenia migdałków podniebiennych. Zakażenie przechodzi z samego migdałka na tkankę leżącą poza jego torebką. W tej przestrzeni nie ma bariery anatomicznej, dlatego ropa gromadzi się swobodnie i tworzy zamkniętą jamę.

Drugi mechanizm dotyczy gruczołów Webera, czyli drobnych ślinianek położonych nad migdałkiem. Stan zapalny blokuje ich przewody wyprowadzające. Wydzielina zalega, bakterie namnażają się w zastoju, a po kilku dniach powstaje ropień okołomigdałowy. Ten mechanizm tłumaczy przypadki chorych, którzy wcześniej nie mieli typowej anginy.

Za zakażeniem stoi zwykle flora mieszana. Dominują paciorkowce ropotwórcze grupy A oraz bakterie beztlenowe bytujące w jamie ustnej. Obecność beztlenowców wyjaśnia gnilny zapach z ust i decyduje o doborze antybiotyku.

Ryzyko rośnie u konkretnych grup pacjentów:

• osób z przewlekłym zapaleniem migdałków i nawracającymi anginami,
• palaczy tytoniu,
• chorych z zaniedbanym uzębieniem i stanami zapalnymi przyzębia,
• pacjentów z obniżoną odpornością, także w przebiegu cukrzycy.

Najczęstszy scenariusz w naszym gabinecie wygląda tak samo od lat. Pacjent dostaje antybiotyk na anginę ropną, po trzech dniach czuje się lepiej i odstawia lek. Bakterie przeżywają w tkance okołomigdałowej, a po kolejnych dwóch dniach ból wraca, tym razem po jednej stronie. Przerwana antybiotykoterapia pozostaje jedną z najczęstszych przyczyn ropnia okołomigdałowego u dorosłych.

Ropnie okołomigdałowe – leczenie

Leczenie ropnia okołomigdałowego polega na ewakuacji treści ropnej z jamy ropnia. Sam antybiotyk tego nie zastąpi. Lek nie penetruje w wystarczającym stężeniu do zamkniętego zbiornika ropy, dlatego ropień okołomigdałowy musi zostać opróżniony zabiegowo.

Laryngolog wykonuje nakłucie z aspiracją igłową albo nacięcie z drenażem. Zabieg przeprowadzamy w znieczuleniu miejscowym, ambulatoryjnie. Pobrana treść ropna trafia na posiew, a wynik pozwala zawęzić antybiotykoterapię do bakterii faktycznie odpowiedzialnych za zakażenie. Ulga po opróżnieniu ropnia okołomigdałowego przychodzi zwykle w ciągu kilkunastu minut.

Po zabiegu wdrażamy antybiotyk o szerokim spektrum, obejmujący również beztlenowce. Do tego dołączamy leki przeciwbólowe i przeciwzapalne oraz zalecamy intensywne nawadnianie. Kontrola po dobie albo dwóch jest obowiązkowa, ponieważ ropień okołomigdałowy potrafi wypełnić się ponownie. W takiej sytuacji powtarzamy aspirację.

Część pacjentów wymaga leczenia szpitalnego. Kierujemy tam chorych, którzy nie są w stanie połykać płynów, są odwodnieni albo mają narastającą duszność. Osobnej ostrożności wymagają dzieci, u których szczękościsk utrudnia badanie i zabieg wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. Diagnostykę najmłodszych prowadzi u nas laryngolog dziecięcy.

Nawracające ropnie okołomigdałowe są wskazaniem do usunięcia migdałków podniebiennych. Tonsillektomię planujemy zwykle po wygaszeniu ostrego stanu zapalnego, kilka tygodni po drenażu. Zabieg usuwa źródło problemu, więc ropień nie ma się już gdzie utworzyć.

Skuteczne sposoby na ropień migdałowy

Skuteczny sposób na ropień migdałowy jest jeden: zabiegowe opróżnienie zbiornika ropy i celowana antybiotykoterapia. Domowe metody nie usuwają ropy i nie skracają choroby. Mogą jedynie złagodzić dolegliwości w czasie oczekiwania na wizytę.

Postępowanie wspierające obejmuje kilka prostych działań:

• płukanie gardła letnim roztworem soli fizjologicznej,
• chłodne płyny i miękką, papkowatą dietę,
• leki przeciwbólowe w dawkach zalecanych przez lekarza,
• odstawienie papierosów oraz alkoholu na czas leczenia.

Są też działania wyraźnie szkodliwe. Nigdy nie nakłuwaj ropnia samodzielnie i nie uciskaj okolicy migdałka. Ropień migdałowy leży w sąsiedztwie dużych naczyń szyi, dlatego przypadkowe uszkodzenie tkanek kończy się poważnym krwawieniem. Odradzamy również rozgrzewające okłady na szyję, ponieważ ciepło nasila obrzęk i przyspiesza szerzenie się zakażenia.

Zwlekanie z wizytą jest najkosztowniejszym błędem. Nieleczony ropień okołomigdałowy może przejść do przestrzeni przygardłowej, wywołać obrzęk krtani albo zapalenie śródpiersia. Każde z tych powikłań zagraża zdrowiu i życiu.

Ile trwa leczenie ropnia?

Leczenie ropnia okołomigdałowego trwa od siedmiu do czternastu dni, licząc od momentu drenażu. Ostra faza kończy się jednak znacznie szybciej. Ból wyraźnie słabnie zaraz po opróżnieniu ropnia okołomigdałowego, a gorączka ustępuje w ciągu jednej albo dwóch dób.

Poszczególne objawy cofają się w różnym tempie. Szczękościsk mija zwykle po trzech dniach, kiedy naciek zapalny wokół mięśni gardła zaczyna się wchłaniać. Połykanie normalizuje się po kilku dniach, a pełna wydolność wraca po tygodniu. Antybiotyk przyjmuje się przez siedem do dziesięciu dni i nie wolno go odstawiać po ustąpieniu bólu.

Powrót do pracy biurowej możliwy jest zwykle po trzech albo czterech dniach. Osoby pracujące fizycznie oraz zawodowo używające głosu potrzebują dłuższej przerwy. Pełne wygojenie tkanek po nacięciu zajmuje około dwóch tygodni.

Czas leczenia wydłuża się w kilku sytuacjach. Późne zgłoszenie do laryngologa oznacza większy ropień okołomigdałowy i trudniejszy drenaż. Ponowne wypełnienie jamy ropnej dokłada kolejne dni. U chorych na cukrzycę tkanki goją się wolniej, dlatego leczenie ropnia okołomigdałowego planujemy wtedy z dłuższą kontrolą.

Odrębną kwestią pozostaje ryzyko nawrotu. Ropnie okołomigdałowe wracają u części chorych w ciągu roku od pierwszego epizodu, najczęściej u osób z przewlekłym zapaleniem migdałków. Drugi epizod traktujemy jako sygnał do rozmowy o usunięciu migdałków.

Boli Cię gardło po jednej stronie, masz gorączkę i problem z otwarciem ust?. Skontaktuj się z rejestracją ENT Care i umów się na pilną konsultację.

Umów wizytę online przez ZnanyLekarz