Mam nagłą głuchotę i nie pomaga mi standardowa terapia – co jeszcze mogę zrobić? Czyli o dobębenkowych iniekcjach glikokortykosteroidów.

Dobębenkowa terapia glikokortykosteroidami (GKS) w leczeniu nagłej głuchoty

Nagły idiopatyczny niedosłuch czuciowo-nerwowy (ang. Idiopathic Sudden Sensorineural Hearing Loss – ISSNHL) stanowi jeden z najbardziej naglących i zagadkowych stanów w klinicznej otolaryngologii. Definiowany jako nagłe pogorszenie słuchu o charakterze odbiorczym, wynoszące co najmniej 30dB w trzech kolejnych częstotliwościach audiometrycznych, rozwijające się w czasie krótszym niż 72 godziny, ISSNHL jest uznawany za „zawał ucha”, wymagający natychmiastowej diagnostyki i interwencji [1]. O nagłej głuchocie jako samej chorobie możesz przeczytać więcej w naszym wcześniejszym wpisie na blogu na ten temat.

Chociaż patogeneza tego schorzenia pozostaje w dużej mierze niewyjaśniona, co uzasadnia termin „idiopatyczna”, współczesna medycyna oferuje szereg protokołów terapeutycznych, wśród których szczególne miejsce zajmuje dobębenkowe podawanie glikokortykosteroidów (GKS) jako terapia ratunkowa (salvage therapy). Procedura ta, polegająca na bezpośredniej aplikacji leku do jamy bębenkowej, zyskała na znaczeniu u pacjentów, którzy nie wykazali satysfakcjonującej poprawy po standardowym leczeniu ogólnoustrojowym [4].

Standardowe leczenie pierwszego rzutu

Złotym standardem w leczeniu początkowym ISSNHL pozostaje sterydoterapia ogólnoustrojowa, mimo że dowody na jej skuteczność w badaniach z randomizacją są wciąż przedmiotem dyskusji [1]. Glikokortykosteroidy działają poprzez redukcję stanu zapalnego, hamowanie odpowiedzi immunologicznej oraz poprawę mikrokrążenia w uchu wewnętrznym [13].

Zazwyczaj stosuje się prednizon lub inny glikokortykosteroid doustny (lub przez okres 10-14 dni), z następującym po nim stopniowym zmniejszaniem dawki [1]. Terapia ta obarczona jest jednak ryzykiem licznych działań niepożądanych, takich jak hiperglikemia, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia snu i nastroju, co sprawia, że u niektórych pacjentów (np. z ciężką cukrzycą) jej stosowanie jest ograniczone [1].

Jako terapię wspomagającą często rozważa się tlenoterapię hiperbaryczną. Mechanizm tlenoterapii hiperbarycznej polega na zwiększeniu podaży tlenu do płynów ucha wewnętrznego, co może wspomóc regenerację komórek rzęsatych w fazie ostrego niedokrwienia [2].

Dobębenkowe podawanie sterydów jako terapia ratunkowa (salvage therapy)

Pojęcie leczenia ratunkowego odnosi się do interwencji terapeutycznej u pacjentów, którzy nie odpowiedzieli na pierwszą linię leczenia (sterydy systemowe) w ciągu pierwszych dwóch tygodni [4]. Dobębenkowe podawanie sterydów (ang. Intratympanic Steroid Injection – ITSI) stało się standardem w takich przypadkach, oferując unikalne korzyści farmakokinetyczne.

Mechanizm działania i zalety podania miejscowego

Główną zaletą ITSI jest możliwość ominięcia bariery krew-labirynt, co pozwala na osiągnięcie w perylimfie stężeń leku nawet 100-krotnie wyższych niż przy podaniu ogólnoustrojowym [14]. Jednocześnie, ze względu na minimalną absorpcję systemową, ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowych skutków ubocznych sterydów jest praktycznie zerowe [21].

Transport leku z jamy bębenkowej do ucha wewnętrznego odbywa się głównie poprzez błonę okienka okrągłego. Błona ta jest półprzepuszczalna, a przechodzenie przez nią substancji leczniczych zachodzi na drodze dyfuzji oraz pinocytozy [13]. Aby zmaksymalizować ten proces, po iniekcji pacjent powinien pozostawać w pozycji leżącej z głową zwróconą uchem leczonym do góry przez około 20-30 minut [24].

Tabela: Porównanie podania systemowego i dobębenkowego GKS

Procedura wykonania iniekcji dobębenkowej

Zabieg ITSI jest procedurą małoinwazyjną, wykonywaną zazwyczaj w gabinecie zabiegowym pod kontrolą mikroskopu operacyjnego [14]. Przed przystąpieniem do iniekcji konieczne jest znieczulenie błony bębenkowej. Stosuje się do tego krem EMLA, 10% spray z lidokainą lub miejscową aplikację fenolu [14].

Technika zabiegu obejmuje:

1. Ułożenie pacjenta w pozycji supina z głową odchyloną o 45 stopni w stronę ucha zdrowego [24].
2. Wykonanie nakłucia błony bębenkowej w kwadrancie przednio-dolnym lub tylno-dolnym przy użyciu cienkiej igły [25].
3. Powolne podanie roztworu GKS (0,4-0,8ml) do momentu całkowitego wypełnienia jamy bębenkowej [25].
4. Zalecenie pacjentowi unikania przełykania i mówienia przez kolejne 20-30 minut [24].

Ogrzanie preparatu do temperatury ciała przed podaniem jest kluczowe, ponieważ aplikacja zimnego płynu może wywołać gwałtowne zawroty głowy [14].

Wyniki badań i czynniki prognostyczne

Skuteczność ITSI jako terapii ratunkowej została potwierdzona w badaniach z randomizacją. Wykazano, że w grupie otrzymującej sterydy dobębenkowo średnia poprawa słuchu była znacząco wyższa niż w grupie placebo [20].

Wiek i czas wdrożenia leczenia

Czas jest najważniejszym czynnikiem. Najlepsze efekty ITSI osiąga się między 2. a 6. tygodniem od wystąpienia objawów [2]. Po upływie 3 miesięcy szanse na poprawę są znikome [33]. Starszy wiek (powyżej 60. roku życia) jest uznawany za negatywny czynnik prognostyczny [10].

Ocena wyników leczenia – Kryteria Siegela

W celu ujednolicenia oceny stosuje się kryteria Siegela [3]:

• Pełny powrót: Końcowy próg słyszenia lepszy niż 25 dB [3].
• Częściowy powrót: Poprawa o min. 15 dB, próg 25-45 dB [3].
• Lekka poprawa: Poprawa o min. 15 dB, próg powyżej 45 dB [3].
• Brak poprawy: Poprawa mniejsza niż 15 dB [33].

Bezpieczeństwo i protokół w ENT Care

Dobębenkowe podawanie sterydów jest uznawane za procedurę bezpieczną. Najczęstsze działania niepożądane to ból ucha w trakcie podawania oraz krótkotrwałe zawroty głowy [14, 18]. Rzadsze powikłania, jak przetrwała perforacja, dotyczą mniej niż 3,9% przypadków [18].

W ENT Care wykonujemy iniekcje dobębenkowe glikokortykosteroidów w leczeniu nagłej głuchoty idiopatycznej. Protokół obejmuje zazwyczaj 4 iniekcje podawane w ciągu 2 tygodni.

O samym zabiegu przeczytasz w zakładce: Dobębenkowe iniekcje glikokortykosteroidów.

W celu umówienia terapii skontaktuj się z rejestracją ENT Care.

Autor

Mateusz Jeziorny – ZnanyLekarz.pl

Cytowane prace:

1. Sudden Sensorineural Hearing Loss Standard Procedure for the MHS – Health.mil, 2026.
2. Clinical Practice Guideline: Sudden Hearing Loss (Update) – PubMed, 2026.
3. Siegel’s criteria of hearing recovery – ResearchGate.
4. Clinical Practice Guideline: Sudden Hearing Loss Update – PubMed.
5. Intratympanic steroid as salvage therapy – Overview of meta-analyses, PubMed.
6. Intratympanic steroid as salvage therapy – ResearchGate.
7. Nagła głuchota idiopatyczna – Krajmed.
8. NAGŁA GŁUCHOTA – Otolaryngolodzy24.
9. Salvage treatment strategies for SSNHL – NIH.
10. Prognostic Factors for Recovery from SSNHL – PMC.
11. Algorytm postępowania w nagłej głuchocie – Medycyna po Dyplomie.
12. Leczenie nagłej głuchoty w dobie pandemii – Otolaryngology PL.
13. Current Role of the Nonsteroid Treatment – MDPI.
14. Intratympanic Steroid Injection – MD Searchlight.
15. Audiogram Shape: Prognostic Role in ISSNHL – PMC.
16. Nagły idiopatyczny niedosłuch – Pratia Polska.
17. Nagła głuchota – Marmed.
18. Intratympanic corticosteroids for SSNHL – Cochrane Library.
19. Zastosowanie HBOT w nagłej głuchocie – Nowa Audiofonologia.
20. ITSI as a Salvage Treatment – Randomized Study, ResearchGate.
21. Efficacy of intratympanic methylprednisolone – Frontiers.
22. Co to są sterydy? – Apteline.
23. Sterydy (leki sterydowe) – Receptomat.
24. Intratympanic Steroid Therapy for ISSNHL – PMC.
25. Intra Tympanic Injection – DRHC Dubai.
26. Pain assessment of intratympanic injections – ResearchGate.
27. ITSI Methylprednisolone vs Dexamethasone – PMC.
28. Steroid injection technique – YouTube (MD).
29. Comparison of efficacy of different corticosteroids – FirstWord Pharma.
30. Effect of Dexamethasone 4 mg/mL vs 10 mg/mL – Healthcare Bulletin.
31. Systematic review of different corticosteroids – ResearchGate.
32. Dose Effect of Intratympanic Dexamethasone – PubMed.
33. Outcomes of Severe to Profound ISSNHL – PMC.
34. Hearing recovery prediction DNN model – SciELO.
35. Predicting SSNHL Recovery Machine Learning – MDPI.
36. Prognostic model for hearing recovery – PubMed.
37. Prognostic Model Predicting Recovery – ResearchGate.
38. Prognostic factors in SSNHL – PMC.
39. Intratympanic corticosteroids for SSNHL – ResearchGate.
40. Treatment of ISSNHL with ITSI – ResearchGate.
41. Leczenie nagłego idiopatycznego niedosłuchu – Polish Journal of Otolaryngology.
42. Leczenie częściowej głuchoty – Świat Lekarza.
43. Leczenie częściowej głuchoty cz. 14 – Słyszę.