Polipy w gardle – objawy, przyczyny, leczenie. Jak usunąć polipy z gardła?

Polipy gardła to łagodne zmiany rozrostowe błony śluzowej, które przez długi czas rosną bezobjawowo. Pacjenci przychodzą do nas zwykle z jednym zdaniem: coś mi tam zalega i nie chce zejść. Polip w gardle bywa wcześniej tłumaczony alergią, refluksem albo nerwicą, a rozpoznanie zapada dopiero przy badaniu endoskopowym. Poniżej opisujemy, jak taka zmiana wygląda, jakie daje dolegliwości, skąd się bierze i jak przebiega jej usunięcie.

Polipy gardła – czym są polipy w gardle?

Polipy w gardle to uwypuklenia błony śluzowej, powstające w odpowiedzi na długotrwałe drażnienie lub przewlekły stan zapalny. Zbudowane są z tkanki łącznej, naczyń i obrzękniętej śluzówki, a pokrywa je prawidłowy nabłonek. To zmiany łagodne, czyli pozbawione zdolności do naciekania sąsiednich struktur i dawania przerzutów.

Nazwa „polip” opisuje kształt, a nie rozpoznanie. Pod tym samym określeniem kryją się zmiany o różnym pochodzeniu: polipy zapalne, brodawczaki związane z zakażeniem HPV, torbiele zastoinowe gruczołów śluzowych czy rozrost tkanki chłonnej tylnej ściany gardła. Dopiero badanie histopatologiczne rozstrzyga, z czym mamy do czynienia.

Podział zmian opiera się na ich lokalizacji. Zmiany w części nosowej gardła obejmują polip choanalny, wywodzący się najczęściej z zatoki szczękowej i wrastający do nozdrzy tylnych. W części ustnej gardła zmiany pojawiają się na łukach podniebiennych, migdałkach i tylnej ścianie. Zmiany w części krtaniowej gardła sąsiadują z wejściem do krtani i najczęściej wpływają na głos oraz połykanie. Osobną grupą pozostają polipy fałdów głosowych, które umiejscawiają się już w samej krtani.

Polipy gardła – jak wyglądają?

Polip w gardle wygląda jak gładki, różowawy twór wyrastający ponad powierzchnię śluzówki. Ma szeroką podstawę albo cienką szypułę, dzięki której porusza się przy przełykaniu i oddychaniu. Powierzchnia pozostaje zwykle lśniąca i pokryta wydzieliną, bez owrzodzeń i bez nierówności.

Wielkość bywa różna: od kilku milimetrów, widocznych wyłącznie w endoskopie, po zmiany kilkucentymetrowe, zamykające światło nosogardła. Kolor waha się od bladoróżowego do szklisto-przezroczystego przy dużej zawartości płynu obrzękowego. Brodawczaki mają inny obraz, przypominają kalafiorowate narośle o chropowatej powierzchni.

Zmiana czerwona, krwawiąca przy dotknięciu, twarda, nieruchoma wobec podłoża lub z owrzodzeniem w centrum wymaga innego postępowania niż typowy polip. Taki obraz zawsze traktujemy jako wskazanie do pilnej diagnostyki onkologicznej.

Polip w gardle – objawy

Najczęstszym objawem polipa w gardle jest uczucie ciała obcego, opisywane jako globus. Pacjent odczuwa przeszkodę przy przełykaniu śliny, próbuje ją odchrząknąć i nie uzyskuje ulgi. Ten objaw utrzymuje się tygodniami i nie ma związku z infekcją.

Polip w gardle objawy daje proporcjonalne do swojej wielkości i położenia. Zmiana w części ustnej gardła wywołuje drapanie, potrzebę chrząkania i suchy, uporczywy kaszel. Zmiana w części krtaniowej zmienia barwę głosu, powoduje chrypkę i szybkie męczenie się przy mówieniu. Polip choanalny blokuje odpływ powietrza przez nos, prowadzi do oddychania przez usta, chrapania i niespokojnego snu.

Pozostałe dolegliwości pojawiają się przy zmianach większych. Należą do nich zaburzenia połykania pokarmów stałych, nawracające infekcje gardła, nieprzyjemny zapach z ust wynikający z zalegania wydzieliny oraz zmiana rezonansu głosu przy blokadzie nosogardła. U dzieci pierwszym sygnałem bywa oddychanie przez usta i przewlekłe zaleganie wydzieliny.

Jeśli dyskomfort w gardle trwa dłużej niż trzy tygodnie, nie ustępuje po leczeniu przeciwzapalnym i towarzyszy mu chrypka, sprawę rozstrzyga badanie endoskopowe. Amerykańskie Towarzystwo Otolaryngologii wskazuje w wytycznych z 2018 roku, że chrypka utrzymująca się ponad trzy tygodnie stanowi wskazanie do oceny laryngologicznej niezależnie od pozostałych objawów.

Polip w gardle – przyczyny

Polip w gardle przyczyny ma niemal zawsze przewlekłe, kumulujące się przez miesiące i lata. Błona śluzowa gardła reaguje na powtarzalne drażnienie obrzękiem i rozrostem tkanki. Gdy bodziec nie znika, obrzęk przestaje się cofać i utrwala się w postaci zmiany polipowatej.

Refluks krtaniowo-gardłowy stanowi najczęstszą przyczynę u dorosłych. Kwaśna treść żołądkowa cofa się do gardła, głównie nocą, i uszkadza śluzówkę tylnej ściany oraz okolicy zapierściennej. Pacjenci często nie odczuwają zgagi, dlatego ten mechanizm bywa pomijany. Poranna chrypka i uczucie zalegania po przebudzeniu to sygnały, które kierują nas w stronę refluksu.

Dym tytoniowy niszczy nabłonek rzęskowy i podtrzymuje stan zapalny w całym gardle. Podobnie działają zanieczyszczone powietrze, suche powietrze z klimatyzacji oraz opary chemiczne w miejscu pracy. Przewlekłe zapalenie gardła tworzy podłoże, na którym zmiany polipowate powstają szybciej.

Zakażenie wirusem HPV odpowiada za brodawczaki gardła i jamy ustnej. Ta grupa zmian wymaga usunięcia wraz z oceną histopatologiczną, ponieważ część typów wirusa wiąże się z ryzykiem onkologicznym. Do pozostałych przyczyn należą alergia całoroczna, przeciążenie głosowe u nauczycieli i trenerów, długotrwałe oddychanie przez usta oraz urazy śluzówki, w tym po intubacji.

Polipy gardła a zmiany wymagające pilnej diagnostyki

Polipy gardła i wczesny rak gardła mogą dawać identyczne dolegliwości przez wiele tygodni. Uczucie ciała obcego, chrypka i dyskomfort przy przełykaniu występują w obu przypadkach. Różnicę widać dopiero w obrazie endoskopowym i w wyniku badania histopatologicznego.

Objawy alarmowe wymagają konsultacji w ciągu kilku dni. Należą do nich: jednostronny ból gardła promieniujący do ucha, powiększony węzeł chłonny szyi utrzymujący się ponad trzy tygodnie, krwawienie z gardła, postępujące zaburzenia połykania, chudnięcie bez zmiany diety oraz chrypka trwająca dłużej niż trzy tygodnie u osoby palącej po czterdziestym roku życia.

Powtarzalna zasada w naszej pracy brzmi: każda zmiana usunięta z gardła trafia do badania histopatologicznego. Nawet obraz typowy dla łagodnego polipa nie zwalnia z tego obowiązku. Odsetek zmian, które przy ocenie mikroskopowej okazują się inne, niż sugerował wygląd, jest wystarczająco wysoki, by nie iść na skróty.

Polipy gardła – diagnostyka i badanie endoskopowe

Rozpoznanie polipów gardła opiera się na badaniu endoskopowym, ponieważ zwykłe badanie wziernikiem nie pokazuje nosogardła ani okolicy nagłośni. Wideofiberoskopia daje obraz całego gardła w powiększeniu, od nozdrzy tylnych po wejście do krtani. Badanie trwa kilka minut i wykonujemy je po znieczuleniu powierzchniowym śluzówki.

W gabinetach ENT Care przy Alei Armii Krajowej we Wrocławiu każde stanowisko ma tor wizyjny. Obraz z kamery wyświetla się na monitorze, więc widzisz dokładnie to samo, co lekarz. Rozmowa o leczeniu wygląda inaczej, gdy patrzysz na własną zmianę zamiast wyobrażać ją sobie z opisu. Uzupełnieniem bywa wymaz bakteriologiczny, ocena pod kątem refluksu oraz badanie obrazowe przy podejrzeniu polipa choanalnego. Tomografia komputerowa zatok pokazuje wtedy punkt wyjścia zmiany, ponieważ sam fragment widoczny w nosogardle stanowi jedynie jej końcówkę.

Polip w gardle – leczenie

Polip w gardle leczenie ma zabiegowe, ponieważ istniejącej zmiany nie da się cofnąć farmakologicznie. Leki przeciwzapalne, inhalacje i preparaty osłonowe zmniejszają obrzęk otaczającej śluzówki i łagodzą objawy. Sama zmiana polipowata pozostaje.

Leczenie zachowawcze pełni jednak funkcję przygotowawczą i zapobiegawczą. Inhibitory pompy protonowej przy refluksie, leczenie alergii, nawilżanie powietrza i odstawienie papierosów usuwają bodziec, który wywołał rozrost. Bez tego etapu zmiana wraca, zwykle w ciągu kilkunastu miesięcy od zabiegu. Doświadczenie z gabinetu jest tu jednoznaczne: pacjenci leczeni wyłącznie chirurgicznie wracają częściej niż ci, u których równolegle opanowano refluks. Małe, bezobjawowe zmiany pozostawiamy czasem pod obserwacją, z kontrolą endoskopową co kilka miesięcy. Decyzję o zabiegu podejmujemy, gdy polip rośnie, powoduje dolegliwości, utrudnia oddychanie lub połykanie albo budzi wątpliwości diagnostyczne. Ten ostatni powód przeważa nad wszystkimi innymi.

Polip w gardle – operacja. Jak usuwamy polipy z gardła w ENT Care?

Operacja usuwa polip w gardle w całości, wraz z podstawą zmiany, i przebiega ambulatoryjnie przy zmianach dostępnych przez jamę ustną. Zabieg wykonujemy w znieczuleniu miejscowym, pod kontrolą endoskopu. Trwa kilkanaście do kilkudziesięciu minut, po nim wracasz do domu tego samego dnia.

W ENT Care usuwamy zmiany zlokalizowane w obrębie nosa, jamy ustnej oraz gardła, w tym brodawczaki HPV-zależne. Każdy usunięty materiał wysyłamy do badania histopatologicznego i omawiamy wynik na wizycie kontrolnej. Zmiany położone głębiej, w części krtaniowej gardła lub w nosogardle, wymagają znieczulenia ogólnego i mikrochirurgii; takie zabiegi nasi specjaliści przeprowadzają we współpracujących szpitalach komercyjnych.

Rekonwalescencja po usunięciu polipa z gardła jest krótka. Przez kilka dni obowiązuje dieta chłodna i miękka, bez potraw ostrych, kwaśnych i gorących. Ból gardła utrzymuje się zwykle trzy do pięciu dni i ustępuje po standardowych lekach przeciwbólowych. Do pracy biurowej wracasz następnego dnia, przy pracy głosem odpoczynek trwa około tygodnia.

Kontrolę wyznaczamy po dwóch tygodniach, razem z wynikiem histopatologii. Sprawdzamy wtedy gojenie loży po zmianie i ustalamy postępowanie z przyczyną, żeby polip nie odrósł w tym samym miejscu.

Masz uczucie ciała obcego w gardle, które nie mija od kilku tygodni? Nie zwlekaj. Skontaktuj się z rejestracją ENT Care i umów się na pilną konsultację.

Umów wizytę online przez ZnanyLekarz