Czym płukać ucho? Czy warto robić to samodzielnie?

Co na ból ucha?

Ból ucha (otalgia) może mieć dziesiątki przyczyn – od zapalenia skóry przewodu słuchowego, przez ostre zapalenie ucha środkowego, aż po ból rzutowany z chorych zębów czy gardła. Pierwszą zasadą przy bólu ucha jest: nie wlewaj niczego do środka, dopóki lekarz nie potwierdzi, że błona bębenkowa jest cała.

Jeśli błona bębenkowa jest pęknięta (perforacja), wlanie jakichkolwiek kropli, olejów czy alkoholu może spowodować przedostanie się substancji do ucha środkowego, co wywołuje potworny ból, zawroty głowy i może prowadzić do przewlekłego stanu zapalnego. W ramach pierwszej pomocy bezpieczniej jest sięgnąć po doustne leki przeciwbólowe z grupy NLPZ (np. ibuprofen), które działają nie tylko przeciwbólowo, ale i przeciwzapalnie. Jednak ból utrzymujący się dłużej niż kilka godzin to jasny sygnał, że niezbędna jest profesjonalna diagnostyka.

Czym płukać ucho?

W internecie znajdziemy porady sugerujące płukanie ucha wodą z mydłem, strzykawkami kuchennymi czy irygatorami. To prosta droga do nieszczęścia. Profesjonalne płukanie ucha wykonuje się wyłącznie w gabinecie lekarskim, używając do tego wody o temperaturze ciała (ok. 37°C), aby uniknąć pobudzenia błędnika i zawrotów głowy. Istotny jest również odpowiedni kąt i ciśnienie irygacji, co ciężko osiągnąć nie mając doświadczenia w czyszczeniu ucha. Samodzielnie próby odetkania ucha mogą skończyć się skaleczeniem delikatnej skóry przewodu słuchowego i rozwinięciem bardzo bolesnego zapalenia ucha zewnętrznego.

Domowe “płukanie” często polega na próbie wypłukania woskowiny pod ciśnieniem, co w praktyce najczęściej kończy się jeszcze głębszym przepchnięciem korka woskowinowego w stronę błony bębenkowej. Jeśli czujesz, że Twoje ucho jest zatkane, zamiast płukać je wodą, lepiej zastosować preparaty apteczne na bazie olejów, które mają za zadanie jedynie zmiękczyć woskowinę przed wizytą u specjalisty. Jeśli w uchu znajduje się dużo woskowiny (a tak jest najczęściej gdy już pojawiają się objawy zatkania) – zakropienie kroplami na bazie olejów lub parafin może spowodować jeszcze większe uczucie zatkania.

Olejek kamforowy do ucha

Olejek kamforowy do ucha to klasyk z czasów naszych rodziców i dziadków. Należy jednak postawić sprawę jasno: olejku kamforowego nie wolno wlewać do wnętrza ucha. Kamfora ma silne działanie rozgrzewające i drażniące. Jej kontakt z delikatną skórą przewodu słuchowego lub, co gorsza, z błoną bębenkową, może wywołać silny odczyn zapalny i ból.

Tradycyjna metoda polegała na smarowaniu olejkiem okolicy małżowiny usznej (za uchem), co miało przynieść efekt rozgrzewający. Współczesna medycyna podchodzi do tego z rezerwą – efekt leczniczy jest znikomy, a ryzyko podrażnienia skóry spore. Jeśli Twoje dziecko skarży się na ból, laryngolog dziecięcy we Wrocławiu w ENT Care dobierze znacznie bezpieczniejsze i skuteczniejsze metody terapii niż drażniąca kamfora.

Parafina do ucha

Z punktu widzenia laryngologa, parafina do ucha (olej parafinowy) jest jednym z najbezpieczniejszych domowych środków, o ile jest stosowana właściwie. Parafina nie leczy infekcji, ale doskonale sprawdza się jako środek zmiękczający twardą woskowinę.

Zastosowanie 2-3 kropel ciepłej parafiny dwa razy dziennie przez kilka dni przed planowaną wizytą na czyszczenie ucha znacznie ułatwia lekarzowi bezbolesne usunięcie korka. Parafina tworzy również barierę ochronną, co jest przydatne u osób z tendencją do przesuszania się skóry przewodu słuchowego lub u pływaków. Pamiętajmy jednak, że parafina to środek pomocniczy, a nie lekarstwo na ból.

Borasol do ucha

Borasol (roztwór kwasu borowego) bywa zalecany w niektórych typach zapalenia ucha zewnętrznego ze względu na swoje właściwości antyseptyczne i lekko zakwaszające środowisko w uchu (co utrudnia rozwój bakterii i grzybów). Jednak Borasol do ucha powinien być stosowany wyłącznie z wyraźnego zalecenia lekarza.

Kwas borowy może być toksyczny, jeśli wchłonie się w dużych ilościach przez uszkodzoną skórę lub błonę bębenkową. Nigdy nie stosuj go u dzieci bez konsultacji oraz u osób, u których podejrzewa się perforację błony bębenkowej. Jest to preparat leczniczy, a nie środek do rutynowej higieny.

Olej rycynowy do ucha

Choć olej rycynowy do ucha pojawia się w poradnikach medycyny ludowej, laryngolodzy nie są jego fanami. Jest on bardzo gęsty i lepki. O ile zwykła parafina czy oliwa z oliwek łatwo dają się usunąć, o tyle olej rycynowy może “zakleić” przewód słuchowy i stać się bazą, do której jeszcze łatwiej przykleja się kurz i woskowina. Nie ma on żadnych udowodnionych przewag nad czystą parafiną medyczną w kontekście rozpuszczania korków woskowinowych.

Amol do ucha

To jeden z najbardziej niebezpiecznych pomysłów. Amol do ucha to preparat na bazie wysokoprocentowego alkoholu i olejków eterycznych. Wlanie alkoholu do ucha, w którym toczy się stan zapalny, można porównać do polania benzyną ognia.

Alkohol powoduje gwałtowne odwodnienie tkanek i potworne pieczenie. Jeśli w uchu jest jakakolwiek ranka lub mikrouraz, Amol spowoduje ból, którego nie zapomnisz do końca życia. Co więcej, opary alkoholu w zamkniętym przewodzie słuchowym mogą dodatkowo drażnić ucho. Amol świetnie nadaje się do nacierania skroni przy bólu głowy, ale ucho powinno pozostać dla niego strefą zakazaną.

Czy woda utleniona działa na ból ucha?

Często słyszymy pytanie: czy woda utleniona działa na ból ucha? Krótka odpowiedź brzmi: nie. Woda utleniona (nadtlenek wodoru) nie posiada właściwości przeciwbólowych. Jej działanie polega na utlenianiu i mechanicznym “rozbijaniu” materii organicznej poprzez pienienie się.

W przypadku infekcji ucha środkowego, woda utleniona nie ma jak dotrzeć do źródła problemu (które jest za bębenkiem), za to może podrażnić i tak już obolałą skórę przewodu słuchowego. Stosowanie wody utlenionej w momencie, gdy ucho bardzo boli, zazwyczaj tylko pogarsza sprawę, maskując objawy i utrudniając lekarzowi późniejszą ocenę barwy błony bębenkowej.

Usuwanie woskowiny z ucha wodą utlenioną

Usuwanie woskowiny z ucha wodą utlenioną jest metodą znaną, ale wymagającą ostrożności. Woda utleniona w kontakcie z woskowiną zaczyna buzować, co pomaga poluzować korek. Jednak ma to też swoją ciemną stronę – woda powoduje pęcznienie woskowiny. Jeśli korek był duży, po wlaniu wody utlenionej może on gwałtownie “napuchnąć”, co doprowadzi do całkowitego i bolesnego zatkania ucha na kilka dni (aż do wizyty u lekarza).

Zdecydowanie bezpieczniejszą alternatywą są apteczne spraye na bazie naturalnych olejów lub profesjonalne czyszczenie ucha pod mikroskopem. Taka procedura jest szybka, bezbolesna i przede wszystkim bezpieczna dla bębenka. Szczegółowy cennik czyszczenia uszu oraz innych procedur laryngologicznych znajdą Państwo na naszej stronie.

Podsumowując, większość domowych sposobów na ból i zatkanie ucha to metody o wątpliwej skuteczności, a często wysokim ryzyku powikłań. Małżowina uszna i przewód słuchowy to nie miejsce na eksperymenty z Amolem czy olejkami. Jeśli czujesz, że Twoje ucho wymaga uwagi, postaw na wiedzę specjalistów. Lekarze w ENT Care odpowiedzą na każde pytanie i dobiorą metodę leczenia, która najszybciej przywróci Ci komfort słyszenia.